Šta  čini porođaj rizičnim?
Podeli: 

06. 11. 2020.

Šta čini porođaj rizičnim?

Smatra se da su najveći uzročnici smrtnosti majki na porođaju iskrvarenje i tromboembolijske bolesti u trudnoći i porođaju.

Incidenca smrtnosti majki na porođaju iznosi 1 na 10.000 porođaja. Naša zemlja ima smrtnost majki na porođaju 1 na 13.000.

Tromboembolije su drugi najčešći uzrok smrtnosti i smatra se da je njihova prevencija tokom trudnoće i porođaja od velike važnosti.

Trombozom se označava proces intravaskularne koagulacije krvi. Nastanku tromboze u trudnoći pogoduje usporenje toka krvi, povećana koagulabilnost krvi i mikrotraume zida vena. Ova tri simptoma čine tzv Virhovljev trijas (Virhof). Tromboza najčešće nastaje  u venama donjih ekstremiteta i male karlice, mnogo češće ukoliko se porođaj završi nekom akušerskom operacijom.

Rizikofaktori su gojazne i punije trudnice, naročito ukoliko su višerotke kao i osobe koje su imale probleme sa venama.

Patofiziologija 

Početna  tačka nastanka tromboembolijske bolesti  je taloženje, odnosno agregacija trombocita na mestu mikrotraume krvnoga suda.

Nakon toga dolazi do taloženja fibrina, a nakon toga se na nastalu mrežu talože leukociti.

Ovakva formacija se naziva belim  trombom, ona vrlo brzo raste čime se zatvara sam lumen krvnog suda.

Nastala formacija potom zaustavlja protok krvi i nastaje crveni tromb. Lokalno na krvnom sudu i okolnom tkivu nastaje proces zapaljenja tj. nastaje tromboflebitis.

Posebna opasnost kod ove bolesti nastaje  kada se tromb odvoji od zida vene i krene venskim putem ka plućima. 

Venska tromboza

Tromboze vena nastaju u dubokim venama donjih  ekstremiteta, a ređe u venama male karlice. Trudnoća kao trombogeno stanje pospešuje ove procese. Prvi simptomi se teže uočavaju, a neretko dolazi do pogoršanja opštih simptoma:  tahikardije, povećanje telesne temperature i uznemirenosti pacijenta. Tek 4-og ili  5-og dana posle porođaja mogu nastati lokalni simptomi – crvenilo, otok i bol odgovarajućeg ekstremiteta. Potrebno je uraditi Lewenbergov test kao i Doppler dubokih vena ili flebografiju.

U lečenju ovih pacijentkinja neophodno je mirovanje, elevacija ekstremiteta za 15 do 20 stepeni, ordiniranje heparina, analgetika i antibiotika. Tek nakon 10 dana pacijenkinji se savetuje kretanje. 

Plućna embolija 

Plućna embolija nastaje kao komplikacija venske tromboze ukoliko dođe do odvajanja tromba od zida vene. Tromb krvnom strujom dolazi do desnog srca i pluća i dovodi do zapušavanja nekog od pulmonalnih krvnih sudova. Plućna embolija nastaje u 1 do 7 na 10.000 porođaja, a mortalitet iznosi 1-10%. U kliničkoj slici dominira bol u predelu grudnog koša, apnea, filiforman puls, hipotenzija, te bledilo i cijanoza. Ovako teška klinička slika i razvoj šoka se javlja pri zapušenju velikih krvnih sudova pluća, kada ne funkcioniše više od 50% plućnog parenhima. Manji trombi zapušavaju krvne sudove manjeg kalibra i dolazi do nastanka  plućnog infarkta. Tada je klinička slika lakša, a vitalna ugroženost pacijentkinje je manja. Neophodno je uraditi  EKG, kao i pulmonalnu  angiografiju. 

Prevencija tromboembolizma u trudnoći 

Tromboprofilaksa može biti mehanička i medikamentozna.

Mehanička profilaksa podrazumeva elevaciju nogu do 20 stepeni, elastične čarape i intermitentnu pneumatsku kompresiju.

U kasnoj trudnoći je poželjan položaj na levom boku.

Farmakološka profilaksa podrazumeva upotrebu antikoagulanasa koji smanjuju rizik od krvarenja i embolije. Profilaksa se mora činiti kod pacijentkinja sa opterećenom anamnezom za tromboembolijske bolesti kod prirodnog i porođaja carskim rezom neposredno pre i nakon porođaja prema odgovarajućim protokolima.

Elastične čarape deluju preventivno na osnovu graduisanog stalnog pritiska, a to znači da je pritisak u njima strogo definisan i najjači je u predelu članka, i idući nagore postepeno opada. Kao rezultat te kompresije zaostala krv se lakše vraća prema srcu.

Kao takve preporučuju se trudnicama  preventivno u trudnoći kao i pre porođaja neposredno u porođajnoj  sali, bilo da se porođaj završava vaginalnim putem ili carskim rezom.

To predstavlja osnovnu prevenciju nastanka tromboembolijskih poremećaja koji predstavljaju drugi po redu uzročnik smrti žena na porođaju.

 

Prof.dr Snežana Rakić,

specijalista ginekologije i akušerstva

 

Oboljenja vena u trudnoći

Vene su krvni sudovi koji vode krv do srca. Do oboljenja vena dolazi kada se u određenim delovima venskog...

Čitajte dalje

Copyright © 2019 - 2020 - Smartleg